Скочи на садржај
Практични савети савети из свих области живота
Сачувано
Природа и друштво

Зашто се зими магле прозори?

Хладно стакло претвара водену пару из ваздуха у капљице. Проверите шта открива њихов положај и како да смањите замагљивање прозора.

Зашто се зими магле прозори?

Ако се прозор замагли док кувате ручак, а стакло је мокро са стране собе, капљице су настале од водене паре из ваздуха у стану. Ваздух уз хладно стакло се охлади, па се део водене паре претвори у ситне капи. Тај прелаз из гасовитог у течно стање зове се кондензација.

Зими се то дешава чешће јер спољашња хладноћа расхлади стакло, чак и кад је у соби пријатно топло. Кување, туширање и сушење веша повећавају количину водене паре у стану. Када се све то поклопи, на стаклу се најпре створи измаглица, а ситне капи се затим споје и склизну на даску испод прозора.

Колико стакло мора да се охлади?

Температура на коју ваздух мора да се охлади да би постао засићен воденом паром зове се тачка росе. Ако се површина стакла охлади до те температуре или испод ње, на стаклу могу да се појаве капљице. Што је у ваздуху више водене паре, то је тачка росе виша и довољно је мање хлађења да се прозор замагли.

Рецимо да је у соби 22 °C, а релативна влажност ваздуха 50 одсто. Тачка росе је тада око 11 °C. Ако уз доњу ивицу прозора стакло има 10 °C, ту се могу појавити капљице, иако је средина стакла топлија и остаје провидна. Код неких прозора су ивице стакла и оквир хладнији од средине, па замагљење почиње баш уз њих.

Исти ефекат видите кад са хладноће уђете у загрејану просторију са наочарима. Стакла су још хладна, па се оросе. Кад се загреју, капљице испаре. Прозор се спорије разбистри јер га спољашњи ваздух и даље хлади.

Шта вам говори место на ком се виде капљице?

Са унутрашње стране стакла

Ако капљице можете да обришете са стране собе, реч је о површинској кондензацији. На више прозора у истој просторији потражите заједнички извор влаге, рецимо веш који се суши или шерпу која дуго ври. Ако се упорно магли само један прозор, погледајте шта је код њега другачије. Дебела завеса која прекрива радијатор, дубока прозорска даска или хладна ивица оквира могу да утичу на температуру стакла.

Са спољашње стране

После ведре, мирне и влажне ноћи на спољашњем стаклу може да се створи роса, као на крову аутомобила. То се дешава и код прозора који добро изолују, јер до спољашњег стакла стиже мало топлоте из собе. Та роса обично нестане кад се стакло ујутру загреје.

Између стакала

Ако се замагљење задржава и после брисања обе приступачне стране, могуће је да је влага између стакала. Код заптивеног двоструког или троструког стакла то је чест знак да је попустила заптивка стакленог пакета. Сервис може да провери да ли је довољна замена стакленог пакета. Оквир често може да остане.

Како да смањите замагљивање прозора зими

  • Проветрите кад се створи највише влаге. После туширања или кувања широм отворите прозор на неколико минута. Ако можете да направите промају, ваздух ће се брже заменити. Кратко, широко отварање зими обично је ефикасније од тога да прозор сатима стоји на кип.
  • Смањите количину водене паре. Ставите поклопац на шерпу и користите аспиратор са одводом напоље ако га имате. Аспиратор који само враћа филтрирани ваздух у кухињу неће одвести водену пару. Ако сушите веш у стану, проветрите ту просторију и током сушења.
  • Омогућите топлом ваздуху да стигне до стакла. Размакните густе завесе и ослободите простор испред радијатора, нарочито ако је испод прозора. Ујутру обришите воду са стакла, оквира и даске да површине не остану мокре док тражите узрок.
  • Проверите влажност хигрометром. Измерите је ујутру у соби у којој се прозори магле, па поново после проветравања, кад се соба врати на приближно исту температуру. За спречавање буђи, америчка Агенција за заштиту животне средине као оријентир наводи 30–50 одсто релативне влажности. На веома хладном стаклу капљице могу да се појаве и у том распону.

После замене старе столарије прозори понекад почну чешће да се магле. Кроз пукотине око старих прозора ваздух се стално помало мењао. Нови прозори могу да имају топлије стакло и да боље дихтују, али се уз исте навике проветравања влага у соби може дуже задржавати.

Ако стакло свакодневно капље и после промене навика, проверите и зид око прозора. Мокар угао или буђ која се враћа могу бити повезани са хладним делом зида, слабом вентилацијом или продором воде. Ако се мрља појачава после кише, то је податак који вреди поменути мајстору када проверава одакле долази влага.

Како ово објаснити детету?

Замолите дете да дланом додирне прозорску даску, па стакло. Ако је стакло приметно хладније, нека удахне, па издахне близу стакла. Издахнути ваздух садржи водену пару. Крај хладног стакла се охлади и за тренутак остави облачић од ситних капљица. Сличне капљице ујутру можете видети на трави.

Пробај сам: две чаше, иста соба

Ставите на сто две суве чаше. У једну сипајте воду собне температуре, а у другу подједнако воде са неколико коцкица леда. Обришите спољашњост обе чаше и сачекајте неколико минута. На којој ће се прво појавити капљице?

Две чаше воде на столу, са капљицама на спољашњости чаше са ледом
Чаша са ледом се оросила, док је чаша са водом собне температуре остала сува.

Капљице се обично прво појаве на хладној чаши. Обришите један део те чаше и посматрајте како се поново ороси док је површина још хладна. Обе чаше стоје у истом ваздуху, а лед хлади само једну. Та разлика помаже да видите шта хладно стакло ради воденој пари која га окружује.

Школа у пракси

У трећем разреду, у оквиру Природе и друштва, деца уче о стањима воде и њеном кружењу у природи. Замагљен прозор даје им прилику да и код куће виде како од водене паре настају капљице, а оглед са двема чашама показује улогу хлађења.

Кад се сутра ујутру прозор замагли, прво погледајте на којој су страни капљице. Тај мали траг ће вам помоћи да одлучите да ли да проветрите собу, сачекате да се роса осуши или позовете сервис.

Честа питања

Кратки одговори на питања која читаоци најчешће постављају уз овај савет.

Зашто се прозори најчешће замагле ујутру?

Стакло се током ноћи хлади, а у затвореној спаваћој соби се накупља водена пара из даха. Капљице се појаве ако температура стакла падне до тачке росе.

Да ли брисање прозора решава кондензацију?

Брисање уклања воду са стакла и спречава њено задржавање на оквиру и дасци. Ако је стакло и даље довољно хладно, а влажност висока, капљице ће се поново појавити.

Да ли се и прозори са троструким стаклом магле?

Да. Боља изолација обично одржава унутрашње стакло топлијим, па је ризик од кондензације мањи. Ипак, при високој влажности или јакој хладноћи капљице могу да се појаве и на таквом прозору.

Да ли проветравање помаже и кад напољу пада киша?

Често помаже зими. Хладан спољашњи ваздух може садржати мање водене паре од топлог ваздуха у стану чак и кад је напољу релативна влажност висока. Кад се унети ваздух загреје у соби, његова релативна влажност опада.

Извори

Текстови и истраживања на основу којих је овај савет написан.

  1. Роса и тачка росе Метеоролошка служба Уједињеног Краљевства (Met Office)
  2. Кондензација на прозорима и другим хладним површинама Министарство природних ресурса Канаде
  3. Задржавање топлоте у дому — прозори и врата Влада Канаде
  4. Како правилно проветравати да би се спречила буђ Немачка савезна агенција за животну средину · 2024.
  5. Кратак водич о буђи и влази у дому Агенција за заштиту животне средине САД
  6. Програм наставе и учења за трећи разред основног образовања и васпитања Службени гласник РС — Просветни гласник, бр. 5 · 2019.